นิธิ เอียวศรีวงศ์ .... นักวิชาการเพื่อคนจน

วันที่ 5 พฤษภาคม ของทุกปี เป็นวันนักเขียน ในปีนี้ อาจารย์นิธิ เอียวศรีวงศ์ นักวิชาการเพื่อคนจนได้รับเกียรติแห่ง รางวัลนี้ รางวัลศรีบูรพา ตั้งขึ้นเป็นเกียรติกับ "กุหลาบ สายประดิษฐ์" อดีตนักหนังสือพิมพ์ นักเขียน นักต่อสู้ชีวิต เจ้าของนาม ปากกา"ศรีบูรพา" เราไม่คุ้นชินกับภาพอาจารย์นิธิใส่ "สูท"หรูหรา ทว่าจะพบอาจารย์เสมอในชุดลำลอง "เสื้อเชิ้ต" ใส่สบาย หรือไม่ก็สวม แจ็คเก็ตทับ ออกทีวี อาจารย์ทำตัวเหมือนชาวบ้านที่ไม่ยึดติด บทความของอาจารย์นิธิ มากมายไปด้วยเรื่องความไม่ เข้าใจของคนในสังคมที่แบ่งชั้น วรรณะ การเอารัดเอาเปรียบ ซึ่งอาจารย์พยายามสะท้อนและชี้ออกมาอย่างกระจ่างแจ้ง และเป็นธรรม ล่าสุดอาจารย์มีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนกับประชาชนในสองโครงการใหญ่อย่าง การก่อสร้างโรงไฟฟ้า บ่อนอกและหินกรูดที่ จ.ประจวบคีรีขันธ์ และโครงการท่อก๊าซไทย-มาเลเซีย ที่จ.สงขลาที่รัฐบาลจะตัดสินสิ้นเดือนนี้

คำประกาศเกียรติคุณแห่งรางวัล "ศรีบูรพา"ประจำปี 2545 โดยสุวัฒน์ วรดิลก ประธานคณะกรรมการกองทุน กล่าวยกย่องว่า "ความสำคัญของนายนิธิ เอียว ศรีวงศ์ คือ การใช้ปากกา และความเป็นนักเขียน และนักวิชาการ มาชี้ให้เห็น ความสำคัญของ "สามัญชน" โดยย้ำว่า "สามัญชน"คือผู้สร้างประวัติศาสตร์ที่ แท้จริงทั้งในประวัติศาสตร์ และในปัจจุบัน ด้วยความเชื่อนี้จึงได้ร่วมกับคณา จารย์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ก่อตั้ง "สมัชชานักวิชาการเพื่อคนจน" และ"มหา วิทยาลัยเที่ยงคืน" รวมทั้ง "สำนักข่าวประชาธรรม" เพื่อสนับสนุนสร้างความ เข็มแข็งและเป็นปากเป็นเสียงให้กับสามัญชน หรือคนยากจนทั่วประเทศ ซึ่ง ถูกโครงสร้างที่ไม่เท่าเทียมกันของสังคม ปิดกั้นโอกาสด้านการศึกษา การรับ

รู้ข่าวสาร และการมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจและทางการเมืองอย่างเท่าเที่ยมกับอภิสิทธิ์ชน ผลงานเหล่านี้จึงเป็นการพิสูจน์ ความเชื่อในข้อเขียนของท่านในการเสริมบทบาท "สามัญชน" ให้เป็นผู้สร้างประวัติศาสตร์ที่แท้จริงในวันนี้สำหรับประชา ชนในวันข้างหน้าได้ศึกษา กองทุน "ศรีบูรพา" พิจารณาแล้วเห็นว่า ผลงานของนายนิธิ เอียวศรีวงศ์ เป็นผู้มีเป้าหมาย และอุดมคติในการทำงาน การดำรงชีวิต มีบทบาทและผลงานที่มีความสร้างสรรค์ทรงคุณค่า และก่อให้เกิดผลสะเทือนในการสร้างสรรค์ต่อสังคม ในวงกว้างในด้านวัฒนธรรม โดยเฉพาะการชี้ถึงปัญหาความไม่เท่าเทียมของโครงสร้างทางสังคม การมองข้ามบทบาท ของสามัญชนผู้ยากไร้ นอกจากนี้ผลงานของท่านยังได้สร้างผลสะเทือนต่อวงการสื่อสารมวลชน ต่อวงการวรรณกรรม ต่อวงการวิชาการด้านประวัติศาสตร์ และต่อคนยากจน อย่างต่อเนื่องยาวนานกว่า 3 ทศวรรษ มาจนถึงปัจจุบัน บทบาท ของท่านได้กลายเป็นแบบอย่างของนักวิชาการเพื่อคนจน

ศ.ดร.นิธิ เอียวศรีวงศ์ เกิดเมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ.2483 จบปริญญาตรีและโท สาขา ประวัติศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จากนั้นเป็นอาจารย์ประจำสาขา ประวัติศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ก่อนไปศึกษาต่อปริญญาเอก ที่มหา วิทยาลัยมิชิแกน สหรัฐอเมริกา และกลับมาเป็นอาจารย์ที่เดิมจนเกษียณอายุเมื่อปี 2543 เริ่มมาเขียนงานอย่างจริงจังในปี 2519 จนถึงปัจจุบันแล้วกว่า 2,000 ชิ้น และได้รับการตีพิมพ์ เป็นหนังสือแล้วหลายสิบเล่ม เช่น ปากไก่และใบเรือ (2527),กรุงแตก พระเจ้าตากและประวัติ ศาสตร์ไทย (2538),โขน,คาราบาว,น้ำเน่า,และหนังไทยว่าด้วยเพลง,ภาษา,และนานมหรสพ (2538) ชาติไทย-เมืองไทย,แบบเรียนและอนุสาวรีย์ (2538) ผ้าขาวม้า,ผ้าซิ่น,กางเกงใน (2539) ลัทธิเสด็จพ่อร.5 (2545) ฯลฯ นอกจากนี้ ยังมีผลงานวิจัยเกี่ยวกับประวัติศาสตร์วัฒน ธรรมที่เด่น ๆ อีก เช่นประวัติศาสตร์ รัตนโกสินทร์ในราชพงศาวดาร อยุธยา (2521),การเมือง ในสมัยพระนารายณ์ (2522),สุนทรภู่มหากวีกระฎุมพี (2524) ,และการเมืองไทยสมัยพระเจ้า กรุงธนบุรี (2529)

อาจารย์นิธิพูดถึงความรู้สึกกับรางวัลนี้ว่า "จริง ๆ แล้วผมต้องพูดเลยว่าผมภูมิใจครั้งหนึ่งในชีวิตเลยเพราะว่าชื่อของ รางวัลคือ ศรีบูรพา การที่เป็นนักเขียนแล้วได้รับรางวัลในชื่อของศรีบูรพา เป็นเกียรติที่ยิ่งใหญ่มาก ๆ เลย"